Nadat we deze maand verwend zijn met maar liefst 14 lentedagen in het zuidoosten (middagtemperaturen van 15 graden of meer) is het nu even afzien. Er vallen gure maartse buien en het is hooguit 7-9 graden. De oorzaak is een typische aanvoer vanuit het NW van onstabiele maritiem arctische lucht tussen een depressie boven Zuid-Zweden en een hogedrukgebied op de Oceaan.
Koude bovenlucht
Op ruim 5 km hoogte zakt de temperatuur woensdagavond naar -36 tot -37 graden. Dat is voor de tijd van het jaar behoorlijk koud. Het verschil met de oppervlaktetemperatuur (zeewater +8 tot +9, landinwaarts overdag idem) is dan ruim 40 graden en dat betekent “diepe convectie” ofwel pittige buien met kans op onweer en hagel. De koudste lucht passeert donderdagmiddag, dan is ook natte sneeuw mogelijk (zeker in het oosten van het land). Vanuit het westen wordt de bovenlucht daarna weer warmer, en worden de buien minder diep en dus minder actief. In bijgaande figuren (samengesteld met data op www.meteociel.fr ) zullen we deze ontwikkeling volgen.
De temperatuur op grote hoogte (500 hPa) bereikt zijn laagste waarde tussen woensdagavond en donderdagochtend. Op 1500m (850 hPa) zien we de koudste lucht wat later passeren, namelijk donderdagmiddag/avond – de bovenlucht wordt dan al snel warmer en dus worden de buien dan minder actief.
In een verticale modelsounding (Arpège model) voor midden Nederland zien we dat op een andere manier terug. Woensdagmiddag is de lucht diep onstabiel met buien die kunnen groeien tot aan de inversie op 400 hPa (dat is tot 7 km hoogte). Donderdagmiddag reikt de convectie tot 550 hPa (4,5 km hoogte). De kans op onweer is woensdag groter dan donderdag.
Het 0-graden niveau zakt van ruim 900m naar minder dan 600m, dus donderdag is de kans op korrelhagel en natte sneeuw duidelijk groter dan woensdag. Tijdens een felle hagelbui kan de temperatuur zakken naar 2 graden en wordt het kortstondig glad door hagel die platgereden worden: gevaarlijk! Als tussen de buienwolken door de zon even fel schijnt wordt het toch niet warmer dan 7 graden.
Vanuit het westen nadert een warmtefront
De arctische lucht wordt vrijdag 27 maart vanuit het westen alweer vervangen door minder koude lucht. Dit proces is al in ontwikkeling op 26 maart, zoals we in modeldoorsneden kunnen zien.
Duitsland (rechts) en het oosten van ons land bevinden zich nog in de diepe koude luchtlaag, in Ierland is de bovenlucht al “warm”. Het warmtefrontvlak zien we als een knik in de isothermen, de warme lucht komt eerst op grote hoogte binnen en daarna steeds lager. Het warmtefrontvlak staat zoals gebruikelijk “scheef” en heeft in dit geval een helling van ongeveer 1:100. In Ierland (helemaal links) is de zachtere lucht donderdagmiddag al bijna tot aan de grond gevorderd.
Nederland bevindt zich net rechts van het midden.
Het vervangen van de arctische lucht (met een typerende TW ofwel nattebol temperatuur van +2 of lager) door de zachtere maritiem polaire lucht (TW +8 of hoger) zien we terug in een TW-doorsnede.
Tenslotte toont ook de doorsnede met de relatieve vochtigheid (RH) een heel duidelijk patroon. We zien rechts de goed doorgemengde arctische lucht met RH tussen 60-90 procent, en links de vochtige wolkenrijke lucht van het warmtefront als zone met RH van 90-100 procent. Kort voordat het warmtefront met stijgende bewegingen en wolken binnentrekt is er een strook met dalende bewegingen. Hier lost nog aanwezige bewolking op, het is de zwarte zone die gekenmerkt wordt door een RH van minder dan 20 procent.
Op de DWD-weerkaart voor donderdagmiddag zien we inderdaad dat er een warmtefront ingetekend is dat bijna bij Dublin is aangekomen. Na een rustige heldere nacht (met in de koude lucht landinwaarts tot 2 graden vorst) en een zonnige vrijdagochtend zal dit warmtefront vrijdagavond ook ons land bereiken met bewolking en wat regen.
Begint april ook vrij koud?
In grote lijnen blijft de aanvoer ook na vrijdag uit W-NW, de temperaturen halen op de laatste dagen van deze gemiddeld ongeveer 2 graden te warme maart nergens meer de 15 graden en soms vallen er buien. Dit zegt nog niets over april “die doet wat hij wil”.
In het ensemble (bron: https://www.wxcharts.com) zien we hoe de luchtmassa temperatuur (T850 hPa) vaak iets onder normaal ligt, met veel spreiding, en hoe de luchtdruk in april juist hoger dan normaal opent. Dit wijst op een stabilisering van het weer met opnieuw vaker zon. De temperatuurverwachting is daarbij heel onzeker en sterk afhankelijk van de positie van nieuwe hogedrukgebieden.
ECMWF T850 ensemble met in oranje de normaal.