Vooral in situaties met de aanvoer van vochtige stabiele lucht via de Noordzee zien we die lage wolken waaruit soms (mot)regen valt. We worden er soms door verrast, omdat de verwachting “droog” was – terwijl je van gestage motregen je best nat kunt worden. Waarom zien we die lichte neerslag niet in de verwachting? Wat is nu een goede “kans op” als er alleen motregen valt?
Zie ook de uitleg van de motregenradar.
Motregen in weermodellen
Weermodellen hebben vaak moeite met de subtiele neerslagproductie uit “warmwater” wolken, het gaat dan om neerslag die zich vormt door coalescentie (en niet door neerslag die ontstaat door waterdamp die bevriest op condensatiekernen volgens het Bergeron-Findeisen proces – en neervallend door een warmere laag als regendruppels de grond bereikt). De wolken in de modellen zijn te dun, of het coalescentie proces wordt niet goed gemodelleerd.
Hoge resolutie weermodellen kunnen het coalescentie proces beter aan, soms is de berekende neerslag in modellen als Harmonie 2km, Arome, UKMO2km en ICON2km zelfs overdreven veel.
Gebruik van neerslagkansen in weerapps
Gebruikers van weerapps hebben geen kennis van de uitvoer van weermodellen, en zullen afgaan op wat de App aan neerslagkans (en eventueel weersymbool) geeft. En hier zit het echte probleem van het teleurgesteld worden door “niet-verwachte” motregen. Laten we eens een paar weerapps onder de loep nemen – zonder ze met name te noemen.
- Geeft uurlijkse kansen, vanaf 30% is er echt sprake van iets waar je rekening mee kunt houden, maar pas vanaf 50% wordt ook het uurlijkse weersymbool “nat”. Het “dag”symbool wordt nat als tenminste één van de uursymbolen nat is.
- Geeft uurlijkse neerslagsommen, <0.1mm wordt niet aangegeven. Vanaf 0.2mm wordt ook het uurlijkse weersymbool “nat”. Het “dag”symbool wordt nat bij (afgerond) tenminste 1mm die dag.
- Een uurlijkse kans kan oplopen naar 70% bij 0mm neerslag, een “nat” weersymbool komt alleen in beeld bij (afgerond) >0 mm/uur. Een “dag”symbool is nat als tenminste één uursymbool nat is, maar dat “dag”symbool is eigenlijk een symbool voor “overdag” 6-18 uur of voor “de nacht” namelijk 18-06 uur.
- De uurlijkse neerslagsom kan >0 (namelijk 0-0.1mm) zijn bij een neerslagkans van 0-30%. Een nat weersymbool komt er bij een combinatie van >25% kans en >0mm. Een dagsymbool is ook hier voor 12 uur, dus 06-18 of 18-06 uur, en het dagsymbool is nat als er meerdere uurvakken zijn met een nat weersymbool of als er een uurvak voorkomt met een nat weersymbool dat ook winterse neerslag voorstelt (sneeuw, ijzel).
- Het uurlijkse weersymbool is droog als de neerslagkans laag is, de neerslagsom kan dan >0 zijn. De weersymbolen per 6 uur kunnen nat zijn terwijl de onderliggende uurlijkse weersymbolen droog zijn.
- Het uurlijkse weersymbool is nat bij 0.1mm of meer. Het dagsymbool (0-24u) kan bij 0.4mm dagsom droog zijn maar niet altijd.
En zo kunnen we nog lange tijd doorgaan.
ALLE weerapps gebruiken een eigen modellenmix om neerslag(kans/soort) aan te geven, en ALLE weerapps hebben eigen algoritmes die bepalen of het uurlijkse weersymbool “nat” is. Verder zijn de dagsymbolen lang niet altijd geldig voor 0-24u, maar vaak ook bedoeld voor enkel de overdagperiode (6-18u).
Wat wil de gebruiker voor neerslagkans zien?
De meeste wandelaars en fietsers willen echt in hun weerapp zien dat ze nat kunnen worden. En vooral bij fietsen word je van 15 minuten motregen al aardig nat, zeker als je op je elektrische fiets harder dan 20 km/u gaat en dus altijd “kopwind” vangt. Motregen zelf is natmakend bij 0.1mm/uur, dus bij 0.025mm/kwartier. Dat is heel weinig voor de weerapps (en de weermodellen)!
Voor de bouw, en zeker ook voor de agrarische sector, is neerslag pas significant bij >0.25mm/uur of >1mm/dag.
Voor gladheidsbewaking is een minieme hoeveelheid neerslag (of vochtaanslag) op de koude weg wél weer van groot belang.
Eén en dezelfde weerapp kan dus niet alle gebruikers tevreden stellen! En het maakt ook uit of de algoritmes in de weerapp mede-geprogrammeerd zijn door een ervaren meteoroloog!
Samenvattend
We vatten het gedrag van de weerapps nog even samen:
– weerapps kunnen “droog” zijn als de onderliggende weermodellen de (mot)regen niet tonen
– weerapps kunnen een droog symbool laten zien als de neerslagkans en/of neerslagsom “klein” is
– weerapps tonen soms een nat “dag”symbool wanneer slechts één uur “nat” is (zelfs als dat uur in de nacht valt)
– weersymbolen zouden moeten kunnen variëren per gebruikersgroep.
Motregen zal ons dus voorlopig blijven “verrassen”, de uitleg van de weerkamer meteoroloog die wél goed in staat is om het risico of lichte neerslag te zien aankomen blijft nodig!